Denormalizasyon — Ne Zaman Yapılır?

Giriş — Normalizasyonun Bedeli

Normalizasyon veri bütünlüğünü artırır ama bir bedeli var: daha fazla tablo = daha fazla JOIN = daha yavaş sorgular. Denormalizasyon, performans kazanmak için kasıtlı olarak veri tekrarı yaratma stratejisidir.

🎯 Analoji: Bir kütüphanede her kitabın detayı ana kayıt defterinde. Ama en popüler 10 kitabın bilgisini girişteki panoya da yazdın — her seferinde kayıt defterine koşmak yerine panoya bakarsın. Bu denormalizasyon: veri tekrarı var ama erişim hızlı.

Ne Zaman Denormalize Edilir?

1. Okuma ağırlıklı tablolar: Raporlama/analytics sorguları çok JOIN gerektiriyorsa

2. Sık erişilen hesaplama sonuçları: Her sorguda SUM/COUNT hesaplamak yerine saklama

3. Performans darboğazı: EXPLAIN ile kanıtlanmış yavaşlık

Denormalizasyon Teknikleri

1. Hesaplanmış Sütun Ekleme

-- Normalizasyon: her seferinde sipariş kalemlerinden hesapla
SELECT o.order_id, SUM(oi.quantity * oi.unit_price) AS total
FROM orders o JOIN order_items oi ON o.order_id = oi.order_id
GROUP BY o.order_id;

-- Denormalizasyon: total_amount sütununu orders'ta sakla
ALTER TABLE orders ADD COLUMN total_amount DECIMAL(10,2);
-- Sipariş oluşturulduğunda veya güncellendiğinde trigger ile güncelle

2. Sık Erişilen Sütunu Kopyalama

-- Her sipariş sorgusunda müşteri adı için JOIN gerekir
-- Denormalizasyon: müşteri adını orders'ta da tut
ALTER TABLE orders ADD COLUMN customer_name VARCHAR(100);
-- ⚠️ Müşteri adı değişirse orders'ta da güncellenmeli!

3. Özet/Raporlama Tabloları

-- Günlük satış özeti (her gün otomatik güncellenir)
CREATE TABLE daily_sales (
    report_date DATE PRIMARY KEY,
    total_orders INT,
    total_revenue DECIMAL(12,2),
    avg_order_value DECIMAL(10,2),
    unique_customers INT
);

Denormalizasyonun Riskleri

Altın Kural

Önce normalize et, sonra performans gerekiyorsa kanıtla (EXPLAIN), sonra denormalize et. Erken denormalizasyon anti-pattern'dir.

Özet

• Denormalizasyon, performans için kasıtlı veri tekrarıdır

• Hesaplanmış sütunlar, kopya alanlar ve özet tablolar yaygın tekniklerdir

• Güncelleme anomalileri riski vardır — trigger/uygulama ile senkronize et

• Önce normalize et, performans sorunu kanıtlanırsa denormalize et